DSI-gecertificeerd trader Aloys Mattijssen beantwoordt namens Technische en Kwantitatieve Analyse maandelijks vragen van traders. Mattijssen is al meer dan vijftien jaar actief als trader in verschillende hoedanigheden: als marketmaker, als manager van een afdeling daytrading en als zelfstandig trader. Hij is op freelancebasis beschikbaar als trainer/coach voor individuele traders en bedrijven en voor het geven van workshops. Uw vragen kunt u e-mailen naar tka@reedbusiness.nl.
Grote traders
Ik lees uw rubriek altijd met veel plezier en ik probeer zelfs uw aanwijzingen in mijn dagelijkse trading toe te passen. Soms vind ik het jammer dat u iets te algemeen blijft in uw antwoorden, maar dat kan wellicht ook niet anders. Ik vroeg me af of u nog voorbeelden – in de vorm van grote traders uit het verleden – heeft gehad die u hebt gevolgd en welke technieken u dan van hen hebt overgenomen?
Ik probeer in deze rubriek zoveel mogelijk mensen met mijn adviezen op weg te helpen. Dan ontkom ik er niet aan om vaak wat algemener te zijn. Een enkele keer kan ik, als een gerichte vraag wordt gesteld, wat meer ter zake komen. Toen ik mij ging toeleggen op technische analyse ter ondersteuning van mijn handelsactiviteiten, heb ik diverse boeken van bekende traders gelezen. Ik heb mij verdiept in de technische analyse zoals die door een aantal van hen wordt benaderd en heb daaruit mijn conclusies getrokken. Ik huldig geen specifiek iemand of specifieke techniek als mijn grote voorbeeld. Ik ben namelijk van mening dat ieder mens uniek is en er een andere manier van denken en benaderen van de markt op na houdt. Het heeft naar mijn idee weinig zin om een succesvol trader proberen te kopiëren, want je kunt nooit voor 100% in de huid van een ander kruipen. Wat een belegger echter wel kan proberen is om zich een aantal succesvolle methoden en/of denkwijzen proberen eigen te maken en daar iets uit te destilleren dat bij zijn karakter past, immers dan creëert hij iets dat ook op langere termijn bij hem goed kan functioneren. Mijn conclusie is na al die jaren nog steeds dat men het zichzelf niet te moeilijk moet maken, maar moet trachten om zijn systemen of manier van handelen simpel te houden door er niet te veel toeters en bellen aan te hangen. Dan houd men het het langste vol. De basis bij traden is nog altijd dat men zijn chart moet leren lezen en daar de eerste conclusies uit moet halen. Bij voorkeur doet u dat met een candlestickchart; voor het gemakkelijker herkennen van patronen kunt u het beste een lijngrafiek gebruiken. Alle indicatoren en/of oscillatoren zijn hulpmiddelen en afgeleid van de koersgrafiek, dus u ontkomt er niet aan dat er een bepaalde vertraging in uw indicatoren zit.
Trailingstop
Gebruikt u in uw trading trailingstops? En zo ja, welke? Kunt u eventueel nog eens goed uitleggen wat voor soort trailingstops er zijn?
Het gebruik van trailingstops (een stop die tijdens een winstgevende trade meeloopt met de koers en die wordt geactiveerd op het moment dat de markt zich weer in tegengestelde richting beweegt) is afhankelijk van uw manier van handelen en het soort systeem dat u gebruikt. Het probleem met dit soort vragen is altijd dat ik niet een algemeen geldend antwoord kan geven. Een juist advies of een trailingstop in een bepaald systeem wel of niet werkt kan ik alleen geven als ik weet hoe het systeem werkt. Als u een systeem backtest met behulp van een trailingstop, zult u tot de conclusie komen dat een trailingstop niet per definitie tot betere resultaten leidt. Het is namelijk zeer afhankelijk van de ruimte die u de trailingstop geeft. Normaal gesproken zult u een trailingstop gebruiken bij een trendvolgend systeem, maar zoals iedereen weet gaan koersen niet in een rechte lijn omhoog of omlaag. Ook de pullbacks zijn niet altijd even groot en daar raken we meteen aan het probleem van de trailingstop. Neemt u de trailingstop te krap, dan wordt u misschien na een derde van de trend uitgestopt en mist u drie kwart van de beweging. Neemt u de trailingstop te ruim, dan loopt u het risico dat u al heel snel op verlies komt te staan. Ik weet uit ervaring dat een trailingstop bij een intradaysysteem soms slechtere resultaten oplevert dan een vaste stop, maar dit is zeer afhankelijk van de instelling van de parameters. Verder is de instelling van een trailingstop afhankelijk van de mogelijkheden die uw technisch-analysesysteem biedt. Er zijn namelijk systemen waarin u stops en profittargets in punten kunt ingeven, in percentages van de onderliggende waarde kunt laten berekenen of bijvoorbeeld door een ‘look-back’ van een aantal candles. Dit laatste houdt in dat u bijvoorbeeld het gemiddelde van een x-aantal bars terug kunt instellen, wat in dat geval door uw systeem als stop wordt gehanteerd.
Backtests
Kijkt u weleens naar de backtests van automatische tradingsystemen? Waar let u dan op?
‘Resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst.’ Dit zinnetje kunnen we allemaal wel dromen. Eigenlijk maakt het op niemand nog indruk, zo overspoeld worden we ermee. Maar het is in deze business helaas wel de keiharde realiteit. De financiële markten laten zich niet voorspellen. Desondanks zal ik een systeem dat ik heb gemaakt altijd backtesten en ook van bestaande systemen bekijk ik regelmatig de backtestresultaten. Ik koppel de resultaten van een systeem aan een bepaalde markt om zo inzicht te krijgen hoe een systeem zich gedraagt. Aan de hand daarvan kun je vaak je systeem aanpassen en verder perfectioneren. Wie als belegger een systeem bouwt, let natuurlijk op heel andere zaken dan wie dit als trader doet. Voor een belegger is het belangrijk dat een systeem robuust is, omdat deze veel langer in een positie blijft zitten en een drawdown minder dramatisch is vanwege de langere beleggingshorizon die hij hanteert. Voor een trader kan een systeem met een incidentele grote drawdown dramatisch zijn. Een systeem voor een trader zal nooit zo robuust kunnen zijn als een systeem voor een belegger. Als trader kun je inspelen op de fase waarin de markt zich op dat moment bevindt, terwijl een systeem voor een belegger moet overleven in alle fasen van de markt.
24-uurs handel
Wat zijn de grote verschillen tussen het traden van futures/andere instrumenten die 24-uur per dag verhandeld worden en futures die maar een bepaald gedeelte van de dag verhandeld worden? Moet je een andere instelling hebben of andere technieken gebruiken? Ik overweeg in S&P-mini’s (die 24 uur per dag worden verhandeld) te handelen. Tot dusverre heb ik echter alleen FTI's en DAX-futures verhandeld en lette dan erg op het openingsspel. Dat is er bij 24-uurs handel niet, of toch wel?
Er zijn zeker verschillen tussen de 24-uurs handel en de handel die tijdens ‘kantooruren’ plaatsvindt. U geeft zelf al aan dat het openingsspel verschillend is. Toch valt dit nog wel mee, want u zult zien dat als de ‘kantoorurenhandel’stopt, de omzetten in de 24-uurs handel fors afnemen. Op het moment dat Wall Street opent ziet u dat er het eerste kwartier heel veel gebeurt, aangezien natuurlijk maar een klein gedeelte van de markt gebruik kan maken van de 24-uurs handel. Een grote openingsgap, zoals u in de AEX kunt verwachten, zult u bij de 24-uurs handel inderdaad niet tegenkomen doordat gedurende de stille periode deze indices met lage volumen richting de nieuwe openingskoers gaan. Dit is bijvoorbeeld goed te zien als Europa fors oploopt/fors daalt. U ziet dan automatisch de S&P-mini meegaan, met relatief lage omzetten. Waar u wel heel goed rekening mee moet houden is dat als u indicatoren gebruikt in een systeem, deze soms gaan afvlakken doordat er vaak urenlang weinig of niets gebeurt. Als er dan een beweging komt, zijn de indicatoren niet direct betrouwbaar. Wat betreft de techniek van handelen blijft deze hetzelfde als dat u gewend was, zeker als u bijvoorbeeld de S&P-mini verhandelt tijdens de openingsuren van Wall Street. De uren buiten de openingstijden van Wall Street zullen over het algemeen een veel lagere volatiliteit kennen; het is uiteraard van belang om daarmee rekening te houden. Een groot voordeel is echter dat u door een grote openingsgap nooit met grote verliezen hoeft te worden geconfronteerd, omdat u op elk moment kunt handelen buiten de reguliere Wall Street-tijden om. Probeert u zich maar eens voor te stellen wat er op ‘nine-eleven’ bij de opening zou zijn gebeurd als die catastrofe zich buiten de openingstijden van Wall Street had voltrokken. Of 24-uurs handel fysiek is op te brengen is weer een ander verhaal. Iedereen moet voor zichzelf maar uitmaken hoe hij of zij dat oplost, eventueel met behulp van de ons ter beschikking staande technische hulpmiddelen.
CFD’s
Iemand heeft mij geattendeerd op CFD’s als alternatief voor futures. Hebt u ervaring met deze dingen en loop ik veel risico? Bestaan ze ook op de AEX en via welke broker kan ik CFD’s kopen en verkopen?
CFD’s bestaan al enkele jaren en zijn een interessant product om nader te bekijken. CFD staat voor ‘Contract For Difference’. Een CFD lijkt wat betreft de prijsfluctuaties op een future. Dit soort producten wordt veelal, net als futures, verhandeld om gebruik te maken van het prijsverschil. Een andere overeenkomst met een future is dat voor een CFD ook alleen margin wordt berekend. Het verschil met een future is dat bij een CFD een gegarandeerde stop kan worden opgegeven. Dit betekent dat u vooraf zelf kunt bepalen welk maximaal risico u wilt lopen. In dat opzicht lijkt het product weer een beetje op een (long)optie of op een turbo. Een ander verschil met een future is dat er geen expiratie bestaat. De Britse firma die in dit product een markt onderhoudt, wordt in Nederland vertegenwoordigd door Today’s Brokers. Een ander verschil met futures is dat u niet via een broker handelt, maar rechtstreeks in een handelsplatform dat ter beschikking wordt gesteld door de firma die ook de markt onderhoudt. Het is ook mogelijk om op de AEX te handelen en op nog heel veel andere producten. In onze wereld gaat alleen de zon voor niets op, dus provisievrij handelen klinkt aantrekkelijk, maar u dient wel rekening te houden met een kleine renteopslag over een overnight-longpositie, maar u krijgt rente betaald over een shortpositie. Voordeel is dat uw vaste kosten nihil zijn en uw variabele (rente)kosten door uzelf worden bepaald middels het langer of korter aanhouden van uw positie.